Platform voor buurtontwikkeling

Spiegels van het dorp

De veranderende rol van dorpshuizen
Spiegels van het dorp

Foto: stock (123rf)

Blog
14 januari 2019

Veel dorpshuizen zijn begonnen als verenigingsgebouw in een tijd dat iedereen lid was van een vereniging. Maar, die tijd is voorbij. Hoe kunnen dorpshuizen meeveranderen met de tijd en de spil van het sociale leven blijven?

 

Al zo’n vijftien jaar adviseer ik dorpshuizen in Gelderland. Elke week zit ik wel een avond met een bestuur rond de tafel om over de meest uiteenlopende onderwerpen te praten. Maar gespreksonderwerp nummer één is geld. Omdat het dak lekt en niemand weet hoe de al lang uitgestelde verbouwing betaald moet worden. Of omdat de exploitatiebegroting niet meer sluitend te krijgen is. Of ik hier een oplossing voor weet? In zo’n geval neem ik een bestuur mee in de veranderende wereld en de rol die het dorpshuis in deze wereld in neemt.

Op mijn openingsvraag wie er in het dorp gebruik maken van het dorpshuis, krijg ik steevast als antwoord: het hele dorp. Dan is het tijd om iets meer in te zoomen. Soms pakken we gewoon een straat en gaan huis voor huis af. Wie wonen er en komen deze mensen ook echt? Vaak valt het dan toch best tegen.

De kracht van het verhaal

Tijd voor herkenbare verhalen. Daarom vertel ik dan over Hendrik. Hij was dertig jaar fanatiek lid van de plaatselijke biljartvereniging. Elke maandagmiddag en vrijdagochtend was hij in het dorpshuis om een balletje te stoten. Nu Hendrik oud is kan hij de keu steeds minder goed vasthouden en is hij gestopt. Hij zit nu thuis achter het raam te kijken naar zijn voormalige biljartmaatjes.

’Het dorpshuis is van iedereen en als je vertrouwen geeft, zal dit niet beschaamd worden’

Of over Jantine die twee jaar geleden naar het dorp is verhuisd omdat ze de omgeving zo aantrekkelijk vindt. Ze heeft niet zoveel met het verenigingsleven, maar is zeer geïnteresseerd in de historie van het dorp en haar landschap. Ook over Roy heb ik het regelmatig. Hij was 18 toen hij bedacht dat er in zijn dorp eigenlijk niets voor hem en zijn vrienden werd georganiseerd en dat hij zelf voor verandering kon zorgen door in het dorpshuisbestuur te gaan zitten.

De sleutel

Ik vertel ook graag verhalen over andere dorpshuizen. Bijvoorbeeld over het sleutelplan van het dorpshuis van Deil. In plaats van drie sleutels voor het bestuur, heeft nu half Deil een sleutel. Het dorpshuis is van iedereen en als je vertrouwen geeft, zal dit niet beschaamd worden. Over Beemte Broekland waar het hele dorp betrokken was bij de her-opstanding van het dorpshuis, het hele dorp heeft nagedacht over de activiteiten die ze zelf willen organiseren in het dorpshuis. Of over Oosterhout waar ze onder de noemer ‘Oosterhout Bruist’ laten zien hoeveel er georganiseerd wordt in het dorp.

Nieuwe rol

Dorpen waar verbondenheid met elkaar en met de plek gevoeld wordt, waar dorpstrots heerst en waar de bewoners elkaar kennen, zijn prettigere plekken om te wonen. Dorpshuizen kunnen daaraan bijdragen als ze een maatschappelijke rol kiezen en een plek bieden aan kwetsbare én vitale mensen. Aan de ouderen zoals Hendrik, die vroeger naar een bejaardenhuis gingen en nu in hun dorp blijven wonen. En daar stilletjes vereenzamen. Ook inwoners met een beperking wonen niet meer in een instelling ver buiten het dorp, maar blijven in hun eigen omgeving. En ook zij hebben behoefte aan contacten en ontmoeting. Een dorpshuis kan evengoed van waarde zijn voor vitale Jantine, die haar liefde voor het landschap wil delen. En ruimte bieden aan enthousiaste Roy om een feestje te bouwen. Met een gezonde dosis ambitie kan een dorpshuis van verenigingsgebouw een Huis van het Dorp worden. En op een nieuwe manier die levendige en verbindende spil zijn. Bij elkaar afkijken hoe je dat doet, is een aanrader.

Verkiezing Dorpshuis van het jaar

Om dorpshuizen nog meer van elkaar te kunnen laten leren, organiseert Spectrum, adviesorganisatie in het sociaal domein, ‘kijkjes in de keuken’ bij een dorpshuis met een mooie aanpak. We geven de training ‘marketing voor dorpshuizen’, waar we in groepjes van tien besturen kijken naar de verschillende groepen in het dorp en hoe je die kunt betrekken. Het aantal verhalen dat verscholen ligt in de dorpshuizen is indrukwekkend en het bij elkaar in de keuken kijken werkt.

Ook zijn we in 2017 vanuit de Leefbaarheidsalliantie Gelderland in gesprek gegaan met Omroep Gelderland. Dit was de geboorte van de verkiezing van het Dorpshuis van het Jaar. Zes mooie dorps- of buurthuizen krijgen de mogelijkheid om hun verhaal te delen met de rest van de Gelderland. Afgelopen december werd bekend dat het Sociaal Cultureel Centrum Den Diek in Lichtenvoorde is verkozen tot het Dorpshuis van het Jaar 2018. Dat één dorps- of buurthuis moet winnen is eigenlijk bijzaak, maar wel spannend om te volgen. Maak daarom kennis met de overige finalisten of bekijk de spannende ontknoping van de finale. Voor meer dorpshuis kun je ook terecht op deze Facebookpagina.

Gerrit Kapteijns is adviseur bij Spectrum en houdt zich onder meer bezig met thema’s dorpshuizen, burgerkracht en burgerparticipatie. Dit is zijn eerste blog.

 

afbeelding van Danielle van Oostrum

Danielle van Oostrum

Ik werk als communicatieadviseur bij Movisie. Voor Buurtwijs verzorg in de webredactie, onderhoud ik het Facebookaccount en maak ik de nieuwsbrieven.